6:30 AM เช้าวันเสาร์ที่ 11 มีนาคม 2026 ทุกเช้าตื่นราวๆ 5:00 AM เพื่อนหลายคน เคยคุยกัน รู้ว่าผมตื่นราวๆ 5:00 AM พวกเขามองหน้าหัวเราะ นายตื่นทำไมเช้า ไม่ได้ทำงาน อายุ 85 ของนาย งานบ้านถึงจะมีก็น้อยมาก งานที่เห็นนายตื่นเช้า อาจออกกำลังบนเตียงตามนายบอก ยกเท้า ยกแขน บีบลำตัว ยังบอกต่อประมาณ 6:30 นายจะเข้าครัว เปิดเตาต้มน้ำ ทำกาแฟ ครับผมจะดื่มกาแฟทุกเช้า ถ้วยเดียวกาแฟที่ดื่ม ไม่เติมน้ำตาลและครีม ชอบรสขมของกาแฟ การดื่มกาแฟของผมจะมีส่วนประกอบเป็นอาหารง่ายๆ ส่วนมากจะเอาครัวซองครึ่งตัว ใส่ที่อบไม่เกิน 5 นาที เครื่องอบส่งเสียงเบาๆ คำบอกเล่าไม่พูด ไม่ตะโกน เพียงเสียงกริ้ง เป็นคำเตือน “ครัวซองเสร็จแล้วครับ” ผมเดินไปหยิบครัวซองทาเนย แล้วทาแยม เป็นการกินครัวซอง ในชีวิตผม “คือความสมบูรณ์”

บางเช้าจะทานไข่ ผมเวลาทานไข่จะตีไข่ บ่อยครั้งใส่หมูสับไปด้วย ทานกับกาแฟ

เช้านี้พิเศษ ผมยกกาแฟ ครัวซองเปิดประตูหลังบ้าน เปิดประตูนั่งโต๊ะหลังบ้าน

บ้านผมอยู่เมืองเอสเซอริโต้ อยู่มาประมาณ 40 ปีแล้ว บ้านอยู่ติดเมืองอัลบานี่ และเมืองเบิร์คเล่ย์ บ้านอยู่ติดกับเขาของเมือง ทุกเช้าผมจะนั่งทาน 2-3 ที่ ของบ้าน โต๊ะทำงานกระจก 3 ด้าน โต๊ะหันหน้าไปทางทะเลภายใน เห็นเมืองซานฟราน สะพานโกลเด้นเกต และเห็นรถวิ่งผ่านหน้าบ้านและข้างบน บางวันจะยกกาแฟ ครัวซอง ติดมือไปนั่งโต๊ะที่ห้องเล็กหน้าบ้าน กระจกรอบ 3 ด้าน เป็นห้องทำงานของผม วางกาแฟ และครัวซองบนโต๊ะ เปิดม่าน มองลอดกระจก ห้องติดด้านข้างมีต้นไม้ 2 ต้น ทางซ้ายมือติดหน้าต่างมีต้นมะกรูด ปลูกมานานมาก ต้นสูงใหญ่ใบเป็นพุ่ม แม่บ้านบอกกับผมเมื่อวาน จะตัดกิ่งและใบไปถวายวัด

ผมซิบกาแฟ ห้องที่ผมนั่งสูงกว่าพื้นถนนหลายฟุต มีบันไดขึ้น กระจก 3 ด้าน ด้านหน้าโต๊ะที่ผมนั่งมองไกลเห็นสะพานเบย์บริดจ์ เมืองซานฟรานซิสโก เกาะเทรชเชอร์ไอแลนด์ ถนนหน้าบ้านถนนติดภูเขา บ้านผมครึ่งบล็อก เป็นถนนลงติดทะเลภายใน ผมถือแก้วกาแฟ เดินไปห้องดังกล่าว มองเห็นเมืองทางลงทางซ้าย ตรงหน้าประมาณไมล์เป็นทะเลภายใน น้ำทะเลสงบทุกเช้าวันนี้ลมไม่มี วันเสาร์อาทิตย์อากาศดี ตอนกลางวันจะมีคนโล้เรือใบ

พูดถึงเรือ นึกย้อนช่วงเวลาเด็ก เกิดอยุธยา บ้านทรงไทยติดแม่น้ำป่าสัก เคยเล่ามาก่อน ช่วงผมเป็นเด็ก พ่อแม่ค้าขาย ที่ขายเป็นแพ คำว่าแพคือสร้างคล้ายบ้านลอยในน้ำ แพลอยได้ ใต้แพมีโป๊ะ โป๊ะคือไม้สักหนาๆ สร้างเป็นสีเหลี่ยมผืนผ้า แต่ต้องมีส่วนลึก ลอยน้ำ แพลอยน้ำ ผิดกับบ้านอยู่บนบก คำว่า “โบ๊ะ” โบ๊ะส่วนมากยุคโน้น ไม้ทำโป๊ะจะเป็นแผ่นหนากว่าพื้นบ้าน โป๊ะเป็นรูปร่างโป๊ะจะมีความลึก 4-5 ฟุต จะน้อยหรือเกินขึ้นอยู่กับขนาดของแพ แพลอยอยู่ในน้ำได้เพราะโป๊ะ คนรุ่นผม ผมตอนนี้อายุ 85 ช่วงเป็นเด็ก ถ้าไปอยุธยายุคโน้น ตลาดใหญ่ ค้าขายบนแพแม่น้ำ อาศัยแพค้าขาย

พูดถึงแพ ช่วงชีวิตจนจบประถม 4 ผมชอบแพมาก ถ้าไปอยุธยายุคโน้น การค้าขาย ใช้แพค้าขาย “เหตุผลง่ายคือตามปัจจัย การใช้ชีวิตของคน”

คนยุคก่อนผมเกิดการคมนาคมใช้เรือเดินทาง อาจจะพาย หรือมีเครื่องวิ่ง เรือที่วิ่งรับผู้โดยสาร เดินทางไปตามที่ต่างๆ ยุคโน้นใช้เรือเดินทาง เมื่อปีที่ผ่านมา ผมกลับไปบ้านที่อยุธยา การใช้ทางน้ำก็ยังมีบ้าง แต่น้อยเกือบไม่ได้สัมผัส เหตุผล บ้านทั่วไปมีถนน ใช้เดิน และรถวิ่ง ใช้เรือกับแม่น้ำ กรุงเทพฯ ที่ท่าพระจันทร์ ก็ยังมีเรือ รับส่งผู้โดยสารข้ามฟาก จากท่าพระจันทร์ไปฝั่งตรงข้าม

ชีวิตผมเติบโต ตั้งแต่เกิดจนจบประถม 4 จะอยู่บ้านและแพ โตหน่อยเรียนมัธยม พ่อแม่พาไปกรุงเทพฯ อาศัยวัดราชบพิตร เติบโต อยู่กับสมเด็จพระสังฆราช (สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์) 6-7 ปี

อาทิตย์ละ 2-3 คืน ท่านจะเรียกผมคนเดียว เด็กมี 3-4 คน ต่างเป็นญาติ แต่ผมคุ้นเคยกับท่าน เคยเล่าช่วงเรียนประถม เรียนที่อยุธยา สมเด็จพระสังฆราชท่านจะเสด็จไปโรงเรียน “วาสนานุกูล” ทุกปีอย่างน้อยปลายปี จะไปแจกรางวัลเรียนดี คือเรียนได้ที่ “หนึ่ง” อยากบอกเล่าผมได้รังรางวัลจาก “มือสมเด็จพระสังฆราชทุกปี” เรียนได้ที่หนึ่ง

ชีวิตผมเริ่มเดินทาง จากบ้านอยุธยา ไปอยู่กรุงเทพฯ หลังจากจบ ประถม 4 เป็นเด็กวัดราชบพิธ ระหว่างมาอยู่วัดกับสมเด็จพระสังฆราช พระองค์ท่านเรียกผมตอนกลางคืน ถามเสมอต้องดูหนังสือ สอบเข้าเรียน ผมบอกว่า ผมอ่านหนังสือทุกวัน ปกติชอบอ่านหนังสือ ระหว่างเรียนประถม 1-4 จะตื่นราวๆ ตี 5:00 AM พร้อมแม่ลุกขึ้นหุงข้าว ทำแกง เดิน 6:00 AM โดยเฉลี่ยพระสงฆ์ บิณฑบาต พระสงฆ์จะหยุด เพื่อรับอาหารจากผู้มีศรัทธา มีข้าวอาหาร ทำบุญถวายพระสงฆ์ถนนหน้าบ้าน สะดวกสบาย เดินทางไปมาหากัน และยุคผมเป็นเด็ก การไปมาหาสู่ โดยเฉพาะทุกปี พื้นถนนและบ้าน น้ำจะท่วม การเดินทางใช้เรือพาย อย่างผม แม่น้ำ พ่อแม่จะพายเรือใบส่งโรงเรียน

และปัจจัยอีกมากสิ่ง อยู่ติดแม่น้ำ ยังสะดวกต่อการตักน้ำ เก็บไว้บนบ้านสำหรับอาบ ยุคผมเป็นเด็ก น้ำประปาไม่มี ใช้น้ำในแม่น้ำผมทุกเช้าไปโรงเรียน จะอาบน้ำในแม่น้ำ ตอนเย็นแวะ เสาร์-อาทิตย์ จะอาบน้ำในแม่น้ำง่ายเกาะเรือพ่วง คำว่าเรือพ่วง คือเรือมีเครื่องใช้ในการวิ่ง จะผูกเรือขนข้าว ขนอิฐ และเดินทางไกล เรือมีเครื่องจะลากเรือเหล่านี้ส่งถึงจุดปลายทาง

ช่วงเป็นเด็ก แม่น้ำ คือความสำคัญของชีวิต เช้าจะอาบน้ำในแม่น้ำ ก่อนไปโรงเรียน วันหยุดแม่น้ำคือกิจกรรมของเด็กๆ ว่ายแข่งขันกัน งมหอยแครงทำเป็นอาหาร จับปลา เก็บผักบุ้งทำเป็นอาหาร เติบโตในน้ำ เป็นแพกว้างใหญ่ ใต้แพมีปลาอาศัย สามารถจับเป็นอาหาร

วันนี้และนานมา แม่น้ำหมดความสำคัญของชีวิต มากสิ่งหมดหน้าที่ อย่างอาบน้ำในแม่น้ำ เดินทางไปมาหาสู่กัน แม้แต่จับอาหารเป็นพฤติกรรม