6:30 AM เช้าของวันที่ 10 สิงหาคม 2026 ชั้น 4 ของที่พักโรงแรมติดทะเล ในตัวเมืองซานดิเอโก้ ถือแก้วกาแฟร้อนๆ กับสมุดดินสอมานั่ง Deck ยื่นจากห้อง ซิบกาแฟ เริ่มอุ่น ปกติชีวิตจะดื่มกาแฟช่วงเช้า หลังจากตื่นราวๆ 5:00 AM ของทุกวัน ชีวิตเคยชินกับการตื่นแต่เช้าตั้งแต่เป็นเด็ก ตอนเรียนประถมศึกษา ยุคโน้นอยู่ในประเทศไทย จังหวัดอยุธยา บ้านติดกับแม่น้ำป่าสัก หน้าบ้านมีเรือนแพ พ่อและแม่มีไว้สำหรับขายสินค้า ยุคโน้นคนเดินทางจะอาศัยการพายเรือ หรือนั่งเรือโดยสารไปมาหาสู่กัน ถนนพอมี เดินไปมาได้ แต่ยุคโน้นแม่น้ำคือสายหลักของการคมนาคม

ตอนนี้ผมนั่งในห้องพักอาศัยชั้น 4 ของเมือง ค่อยๆ ซิบกาแฟมองออกจากห้อง Deck เป็นส่วนของมหาสมุทร เห็นเกาะ เรือโดยสารวิ่งไปมา

จาก Deck ของห้อง ตึกติดกับทะเลภายใน เวลานี้ เห็นเรือวิ่งไปมา จากที่นั่งเขียนหนังสือ ราวๆ 500 เมตร มีท่าเรือมีเรือเล็กๆ ราวๆ 40-50 ลำ เป็นที่ให้นักท่องเที่ยวเช่า สำหรับพายเล่น อาจพายแข่งขันกัน เวลานี้ ราวๆ 7:00 AM ท้องทะเลสงบ มีเรือเล็กๆ พายเล่น หรือเรือเล็กๆ วิ่งโดยเครื่อง

แดดเริ่มร้อน ดูต้นตาลสูง เป็นกลุ่มหลายต้น ใบต้นไม้ไม่ไหว ครับเช้าลมพัด ยังทำหน้าที่น้อยมาก

ผมหยุดเขียน หยิบแก้วกาแฟ ยืนติดขอบกระจก มองต่ำมีสระน้ำ ให้คนมาพักอาศัย ได้อาบน้ำ ว่ายน้ำ แต่เวลานี้เกิน 7:15 AM ไม่มีคนเลย มีเก้าอี้สำหรับนอน รอบสระน้ำว่างเปล่า

มองไปที่สะพานไม้ทอดยาว ลงในอ่าวมหาสมุทรภายใน มีเรือเล็กๆ ให้คนเช่า เกิน 50 ลำ มีคน 4 คน เดินลงไปที่สะพาน จอดเรือ นำเรือออก พาย หรือ วิ่งชมทะเลยามเช้า มองดูนาฬิกา 7:15 AM ไร้ลม ต้นตาลสูงๆ หลายต้น ใบก้านตาลไม่ไหวติง

ขาดลม แดดเริ่มจ้า ให้ความร้อน ครับระหว่างที่ซิบกาแฟ เห็นผู้หญิงสาว 2 คน แต่งชุดว่ายน้ำ นั่งลงกับเก้าอี้นอนรอบสระน้ำ

สระน้ำความยาวของสระเป็น 3-4 เท่าของความกว้าง

ชีวิตผมเติบโตกับแม่น้ำ ช่วงเรียนมัธยมในกรุงเทพฯ อยู่วัดราชบพิธ เป็นศิษย์สมเด็จพระสังฆราช สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ สังฆราชท่านเป็นคนอยุธยา บ้านติดกับบ้าน ลูกหลานหลายคนเจริญก้าวหน้าทางการศึกษา มาอาศัยวัดเรียนหนังสือ

อย่างตัวผม ช่วงประถม 1 –ประถม 4 โรงเรียน “วาสนานุกูล” เป็นราชนามสกุลของสมเด็จพระสังฆราช วัดราชบพิธ เด็กแถวบ้าน มาอาศัยวัดราชบพิธ อาศัยเรียนหนังสือ

เผอิญช่วงเด็กประถม ผมอยากเล่า เป็นเด็กเรียนดี (ที่หนึ่ง) สมเด็จพระสังฆราชทุกปีจะเสด็จไปให้รางวัลเด็กเรียนได้ที่หนึ่ง

ผมจึงมีโอกาสมาอยู่วัดที่กรุงเทพฯ เล่าเรียน ผมเป็นนักเรียนอยู่ในกลุ่มเรียนดีจบประถม มาอยู่วัดเรียนมัธยมวัดราชบพิธ จบ ม.6 ผมสอบได้ทุนเรียนครู วิทยาลัยครูพระนคร รุ่นที่ 2 วิทยาลัยอยู่บางเขน ยุคผมเรียนวิทยาลัยเปิดเรียน ครู ทุกคนเป็นนักเรียน “ทุน” มาจากหลายจังหวัดในประเทศไทย บอกตอนต้น ผมเป็นนักเรียนทุน ส่วนกลางสอบผ่านที่กระทรวงศึกษา อยู่หอฟรี อาหาร 3 มื้อฟรี หลับนอนในหอฟรี

ระหว่างเรียน นักเรียนทุกคนได้ทุนเรียนฟรี หลับนอนฟรี กินฟรี มาจากทั่วประเทศไทย ผมอยากคุยต่อ ช่วงเริ่มเรียน เพื่อนๆ โหวตให้ผมเป็นหัวหน้าห้อง พอกลางปี เลือกเป็นประธาน หลายชมรม ผมได้รับเลือกเป็นประธานสวัสดิการ ตำแหน่งอีกตำแหน่งคือหัวหน้าห้อง

7:30 AM ซิบกาแฟ เริ่มเย็น ความรับรู้รสอร่อย ตอนเย็นเป็นรองตอนกาแฟร้อนๆ

มองต่ำจาก Deck ของห้อง มีสาว 2 คน ลงว่ายน้ำ และเริ่มมีคนเดินมานั่งรอบๆ สระอาบน้ำ มองไกลรอบๆ เป็นทะเลภายใน มีเกาะพอที่จะเป็นที่พักอาศัยและธุรกิจ อยู่บนเนื้อที่กว้างยาว ทอดลงในมหาสมุทร เรียกมหาสมุทรว่า “อ่าว” มีแหลมเนื้อที่บ้านเรือนยื่นลงในอ่าวมหาสมุทร

รอบๆ เมืองมีต้นไม้ประเภท “ต้นตาล” สูงอยู่มากมาย ใบเงียบสงบ ยังเช้าไร้ลมพัด ลมคงยังไม่ตื่นจากการหลับนอน เหมือนมนุษย์ช่วงกลางคืน

ชีวิตผม แม่น้ำ ทะเล เป็นส่วนของชีวิต ช่วงเด็ก บ้านและบ้านเรือนแพ อยู่กับแม่น้ำป่าสัก ตอนเรียนปริญญาตรี เรียนวิทยาลัยครูบางแสน ไม่ไกลเดินไปหาดของอ่าวได้

1969 ไปเรียนปริญญาโทที่วิทยาลัยการศึกษา Eastern Oregon College ไม่ไกลมีอ่าว และทะเลภายใน อย่าง ซีแอตเติ้ล หยิบแก้วกาแฟ ซิบเย็น แปลกความรับรู้ดื่มกาแฟช่วงร้อนๆ ค่อยๆ ซิบ ได้รับรู้ถึงความชอบพอ การดื่มกาแฟไม่นิยมใส่น้ำตาลและครีม ชอบรสขมของกาแฟ

ตอนเรียนมัธยม ชอบร้านกาแฟ ชื่อร้าน “อุ้ยหลีฮะกี่” อยู่เยื้องกับวัดราชบพิธ ติดคลองหลอด ชอบโอเลี้ยง หวาน ขม ใส่น้ำแข็ง อากาศเย็นโอเลี้ยงสดชื่น เวลาเสิร์ฟ ชีวิตผมแปลก เด็กเกิดติดกับแม่น้ำป่าสัก พ่อแม่มีบ้านบนบก มีเรือนแพ ลอยน้ำขายของ เหมือนร้านขายอาหารในปัจจุบัน

หยิบแก้วกาแฟ ขึ้นซิบ กาแฟเริ่มเย็น รสของกาแฟช่วงเย็นจืด ความรับรู้ไม่อร่อย เหมือนตอนทำเสร็จใหม่ๆ แปลกแต่รสกาแฟขมตอนเย็นมากกว่าตอนร้อน ทั้งๆที่กาแฟในมือแก้วเดียวกัน

ทางหลักจิตวิทยา เคยเล่าเรียนตอนปี 1969 ที่วิทยาลัย Eastern Oregon College เรียนปริญญาโท วิทยาลัยอยู่ทางขึ้นเนินเขา ค่าเทอมตอนโน้น 164 เหรียญ ครับราคาของสินค้า เวลาต่างจากวัน เป็นเดือน เป็นปี ราคาเพิ่มขึ้นคงเกิดจากค่าแรงงานและค่าสินค้า หยุดเขียน พักมือ ปล่อยวางทางความคิด มองดูรอบสระอาบน้ำ เวลานี้ 8:30 AM ผู้หญิง 3 คนเดินออกจากเก้าอี้รอบๆ ที่อาบน้ำ มองดูเก้าอี้ รอบๆ สระมากมาย ไร้คน 500 เมตรข้างหน้า ท่าเรือ เรือจอดเป็นเรือพายให้เช่า ราวๆ 50 ลำ มีคนหลายคน กำลังจะนำเรือพายออก

มองดูตรงสระอาบน้ำ เก้าอี้นั่งและนั่งสามารถเหยียดขาได้ ไร้คนนั่ง เมื่อ 15 นาทีผ่านมีผู้หญิง 3 คน ทำท่าจะลงอาบน้ำ พอตอนนี้ เปลี่ยนใจ เดินกลับห้อง หรือไปเดินเล่น

เหลือบมองนาฬิกา 8:30 AM สระว่ายน้ำ ไร้คนมีคน 3 คนเดิน บนถนนติดอ่าวมหาสมุทร ทุกคนมีถุงบนไหล่ เดินไปที่สะพานยาวพาดไปยังท่าเรือพายราวๆ 50 ลำ

ไม่ไกล มีเรือโดยสารวิ่งออกจากอ่าว ครับ ผู้โดยสารคงจะออกไปนั่งทานอาหาร เช้าบนเรือ รอบๆเรือวิ่งผ่าน จะมีเรือประมง เกาะ บ้านริมฝั่งมากมาย ทุกสิ่ง สายตา รับรู้ความรู้ ลึก ส่งต่อยังสมอง ครับเป็นสิ่งที่เห็น คนเดินรอบฝั่งบนถนน มีผู้ชายลงว่ายน้ำในสระของโรงแรม ข้างๆ สาระมีแก้วกาแฟ วาง ครับการดื่ม กินอาหารต้องระมัดระวัง ตกหล่นลงในสระ

มองดูท่าเรือ มีเรือพาย ออกจากที่จอด ประมาณ 9 ลำ ครับการพายเรือ นอกจากเป็นการออกกำลัง ยังสัมผัสกับบรรยากาศ รอบๆ ตลิ่ง และแม่น้ำ

ซ้ายมือของ Deck ประมาณ ¼ ไมล์ เป็นฟรีเวย์ รถวิ่งไปมา มหาสมุทรตรงอ่าว เรือพายที่นับได้ 11 ลำ พายไปตามกันไป ทุกกิจกรรม จะพายเรือ ว่ายน้ำ แม้แต่ซิบไวน์ช่วงเช้า คือการพักผ่อน ในความแตกต่างของแต่ละคน สังคมของการวิจัยเกี่ยวกับมนุษย์ ความคิด หรือ พฤติกรรมที่แตกต่าง คือ ความงอกงาม ทางความคิด และนำความเจริญก้าวหน้า